Expats in Afrika hebben het vaak waarderend over hun lifestyle. Wat voor lifestyle bedoelen ze dan, en wat is er eigenlijk zo bijzonder aan? Ik heb daar lang over nagedacht en ik denk dat ik het weet. Het heeft niets te maken met hulp in de huishouding en ook niets met zeeën, zwembaden en gin tonics. Het heeft te maken met saamhorigheidsgevoel, open vriendencirkels en vaste ontmoetingsplaatsen.

Open vriendencirkels

In je vrijgezellentijd en in je studententijd beweeg je je in open sociale cirkels. Je ontmoet regelmatig mensen die anders zijn dan jij. Vrienden van vrienden sluiten zich makkelijk aan. Binnen een beperkt geografisch gebied, bijvoorbeeld een binnenstad of een stadswijk, heb je een dicht netwerk van vrienden, kennissen en vage bekenden.

Als je gaat werken blijft dat een tijdje zo, maar op een gegeven moment verandert je sociale leven. Je goede vrienden hebben zich inmiddels over het hele land verspreid en iedereen is drukdrukdruk, dus afspraken maak je maanden van tevoren. Zelden komt het nog voor dat je op straat spontaan een bekende tegenkomt en samen wat gaat drinken, en zelden komt er nog eens een onbekende aanwaaien op een feestje, zoals vroeger. En als dat al gebeurt, zijn dat zelden excentrieke figuren die iets vaags doen met literatuur of kunst, want die bewegen zich in andere kringen. Met andere woorden: van open cirkels met vrienden, kennissen en vage bekenden, raak je langzamerhand verzeild in gesloten cirkels met voornamelijk goede vrienden.

Expats daarentegen blijven zich in open cirkels bewegen. Ze wonen vaak samen binnen een beperkt geografisch gebied. In Dar es Salaam bijvoorbeeld speelt het grootste deel van mijn leven zich af op een schiereiland van 4 bij 2 km. Mijn vrienden wonen er, ik woon er zelf, ik doe er mijn dagelijkse boodschappen, er is een strand, een theater, een boekhandel en een kliniek. Wat wil een mens nog meer? Een Italiaanse delicatessenzaak die porcini en mozzarella verkoopt? Is er ook.

En dus leven expats als in een dorp of een binnenstad. Ze zwaaien naar elkaar als ze elkaar in hun auto’s passeren. Ze zien elkaar op de internationale school, in het lokale theater, in de supermarkt of op tuinfeestjes. Soms gaan ze samen een weekeindje weg. Maar het belangrijkste is: het zijn open vriendencirkels. De samenstelling van de groepjes verandert voortdurend. En ze hebben een beperkt aantal vaste ontmoetingsplaatsen.

Vaste ontmoetingsplaatsen

De expats die ik ken spreken zelden af bij elkaar thuis. Op zaterdagavond ga je naar de pizzeria en je ziet wel wie er komt. Je schuift een tafel aan, twee tafels, hup nog eentje erbij, en geeft om beurten een rondje. De kinderen spelen een paar meter verderop op het strand of in de tuin –Afrika heeft ruimte. Expats ontmoeten elkaar dus niet twee aan twee (exclusief) maar groepsgewijs (inclusief). Het is niet: Zullen we met zijn vieren uit eten gaan, maar het is: Kom je ook? Een groot verschil.

De lifestyle – dat is het dus. Vrienden en kennissen, lange tafels aan het strand, spontane ontmoetingen, leven op een schiereiland. Met andere woorden: de charme van het expatbestaan zit ‘m erin dat het in sommige opzichten een voortzetting is van je studentenleven.