Samenleven in een kleine gemeenschap kent sociale uitdagingen. Dit geldt voor elke kleine gemeenschap – denk aan het studentenhuis, het dorp, het reisgezelschap – en dus ook voor expat communities. Dit zijn een paar handige tips voor nieuwe expats, gebaseerd op jarenlange ervaring en diverse teleurstellingen.

Tip 1:    Wees inclusief

In een gemeenschap waarin iedereen elkaar kent, kan het gebeuren dat iemand zich buitengesloten voelt. Bijvoorbeeld wanneer jij wel wordt uitgenodigd voor een drankje of feestje, maar jouw vriend(in) niet, terwijl ze het feestvarken wel kent. Of nog pijnlijker: jouw vriend(in) stelt voor om diezelfde avond samen af te spreken. Wat nu? Eerlijk zijn? Zeggen dat je een feestje hebt van jullie gemeenschappelijke vrienden? Of houd je je liever op de vlakte? In het Engels is daar een frae voor: I’ve got other plans. Als in:
– Zullen we vanavond wat gaan drinken?
– I’ve got other plans.

Maar beter is het, denk ik, om gewoon eerlijk te zijn. Zeg gewoon dat je bent uitgenodigd voor het feestje van Y. Zeg dat het je spijt dat X niet is uitgenodigd. En spreek na het feestje af met X om haar te vertellen hoe het was. En als je ooit zelf een feestje geeft, nodig dan gewoon iedereen uit die je kent. Wees inclusief. Want juist die inclusiviteit is zo waardevol aan de lifestyle van expats. Dat je ook mensen ontmoet die misschien anders zijn dan jij. Dat iedereen er bijhoort. Dat je het samen doet.

Tip 2:    Roddel niet

Ik weet dat roddelen mensen dichter bij elkaar brengt en dat je soms gewoon iets moet delen, maar in een kleine gemeenschap waarin iedereen elkaar kent, leidt roddelen tot trammelant en tierelier. Roddel dus niet. Vertel ook niet aan B dat je C niet zo aardig vindt. Het is niet onmogelijk dat B en C jarenlang samen in een lemen hutje in Mozambique hebben gewoond en hartsvrienden zijn. Als je je antipathie met iemand wilt delen, dan deel je het met je partner. En die roddelt ook niet.

Tip 3:    Help elkaar! / Durf te vragen!

Een waardevol aspect van Het Goede Leven in Afrika is dat expats veel voor elkaar over hebben. Dat is fijn, als je woont in een land waar je het moet zien te rooien zonder het gebruikelijke vangnet van familie, vrienden en buren. Maar een zekere wederkerigheid is vereist – we kennen allemaal de mensen die alleen vragen en nooit geven. Het advies is dan ook: Help elkaar. Sta voor elkaar klaar. Zeg ‘ja’ op verzoekjes, klein of groot. En durf te vragen. Zet je gêne opzij. Stuur gerust een massa-sms om te informeren of iemand een goede tandarts weet. Durf je was naar de buren te brengen als je wasmachine het niet doet. Vraag of je bij hen mag douchen als je geen water hebt. Ze zullen het begrijpen. They have been there. 

Tip 4:    Probeer mensen niet te claimen

Ga ervan uit dat iedereen elkaar kent. Jouw vriend(in) X kent ook jouw vriend(in) Y. Misschien hebben ze elkaar zelfs via jou ontmoet. Toch heb jij geen exclusiviteit. Het kan best zijn dat X afspreekt met Y zonder dat jij ook bent uitgenodigd. Misschien gaan ze zelfs samen op vakantie, waarbij ze jouw collega Z ook nog eens meevragen. En dat mag. Dat is okee. Het geeft misschien even een wrang gevoel, ook omdat jullie kinderen elkaar allemaal kennen, maar slik het in, laat het van je afglijden, maak je niet druk. Je kunt niet met vier of vijf gezinnen op vakantie. Ergens moet je een grens trekken. En misschien zit er iets onschuldigs achter. Misschien gaat het uit van hun mannen, die wekelijks samen frisbeeën. En zijn jouw kinderen niet net ietsje jonger dan de andere zes? Maak je geen zorgen. Het komt goed.

Tip 5:    Wacht

En als het niet goed komt, als er een kliekje ontstaat van drie of vier gezinnen die alles samendoen, laat ze. Wees blij voor ze dat ze elkaar in den vreemde gevonden hebben. Zie het positieve ervan in: jij hebt een gevarieerde vriendenkring, jij ziet elk weekend andere mensen in plaats van steeds dezelfde. En de dynamiek zal weer veranderen als een van de gezinnen vertrekt. Want dat is het mooie van Afrika: iedereen gaat altijd weer weg. Dus als er echt iemand is die het bloed onder je nagels vandaan treitert, heb geduld. Je hoeft het alleen maar uit te zitten.