Expat in Afrika

– Ojee, ik ben geprikt! Ik dacht dat malariamuggen alleen ’s nachts prikten??
– Dit is een bush mosquito. Een tijgermug.
– O. Goddank.
– Deze brengt alleen knokkelkoorts over.

Elk jaar sterven miljoenen mensen aan malaria, vooral in Afrika, vooral kinderen onder de vijf. Daar hebben we er twee van. Toch volgen we het advies van de Nederlandse Travel Clinic niet op. We slikken geen malariaprofylaxe. Is dat eigenwijs?

De Travel Clinic vindt van wel. Elk jaar schrijven ze ons malariaprofylaxe voor – Malarone of Lariam. Al onze argumenten wijzen ze af. Dat we toch niet jarenlang Lariam kunnen slikken. Dat er in sommige seizoenen nauwelijks muggen zijn, en dus ook geen malaria. Dat we in het verleden in Afrikaanse streken kwamen waar de malariamug vrijwel was uitgeroeid door besproeiingen maar dat de Travel Clinic toch profylaxe voorschreef. Dat we eerst de lokale situatie in ogenschouw wilden nemen en met lokale artsen en expats wilden spreken. Maar de dames van de Travel Clinic waren onvermurwbaar en zó volhardend dat wij een keer ondanks onszelf vertrokken met een recept voor de apotheek. Die malariapillen hebben wij uiteindelijk niet opgehaald. Waarom dan niet?

Omdat we niet jarenlang malariapillen willen slikken. Omdat we echt heel voorzichtig zijn. Omdat de meeste expats die we kennen geen malariapillen slikken. Omdat we eerst zelf de risico’s willen inschatten.

Zambia en Swaziland

Natuurlijk willen we ook geen malaria. We doen er alles aan om het te voorkomen. Nou ja, bijna alles dus. Allereerst gaan we in elk land te rade bij lokale artsen. Zij weten precies of er malaria is, hoeveel malaria er is en welke profylaxe het meest geschikt is voor de betreffende regio. Zo bleek in Zambia dat je in de hoofdstad Deltaprim kon slikken, maar dat de muggen ten oosten van de Zambezi escarpment er resistentie tegen hadden ontwikkeld.

Het kan ook anders. In Swaziland vertelde de arts van ons plattelandsdorpje dat er geen malaria was in de regio.
– Geen enkel geval van malaria?
– Nee, niets, zei hij.
– Ook niet van mensen die het buiten het dorp hebben opgedaan?
– Nee hoor. Maak je maar geen zorgen.
Toevallig had ik de dag ervoor iemand ontmoet die onlangs malaria had gehad. Weliswaar had hij het niet opgelopen in Big Bend, maar toch: malaria. Het is aardig dat de dokter mij gerust wilde stellen, maar ik hoor liever de waarheid. Dit is dus zeker geen betoog om de beslissing profylaxe ja/nee maar aan lokale artsen over te laten.

Voorzorgsmaatregelen

Ook in Dar es Salaam slikken wij geen profylaxe. Wel nemen we allerlei andere voorzorgsmaatregelen. We slapen onder muskietennetten en spuiten ons ’s avonds in met muggenspul. Onze kinderen spuiten we ook overdag in, tegen knokkelkoorts en – vooral – tegen infecties door krabben. We zijn gaan wonen in een buurt waar nauwelijks stilstaand water is. Als we koorts hebben of ons zelfs alleen maar fysiek zwak voelen, gaan we naar de kliniek om een malariatest te doen. Dat gaat zo: een laborant prikt met een speciale pen een minuscuul gaatje in je vinger en perst daar wat bloed uit. Vijf minuten later sta je weer buiten. Je kunt een half uurtje op de uitslag wachten maar je kunt ook naar huis in afwachting van een telefoontje.

Soms sturen onze artsen een bericht rond dat er veel malariagevallen in de stad zijn. Meestal is dat tijdens of vlak na het regenseizoen. In dat geval gaan we slikken. Ook beginnen we altijd profylaxe te slikken tien dagen voordat we naar Nederland vertrekken. In Tanzania wil je geen malaria krijgen, maar in Nederland ook niet.

Malariatest in Nederland

Een paar jaar geleden ontwikkelde onze dochter tijdens verlof in Nederland hoge koorts. Ik belde het Havenziekenhuis en legde de zaak uit. We wonen in Tanzania, we zijn in Nederland, mijn dochter heeft koorts, het is minder dan tien dagen geleden dat we uit Tanzania vertrokken, Tanzania is een malariagebied, kunnen we een malariatest komen doen? Dat kon niet, want het Havenziekenhuis doet geen kinderen. Ze verwezen me naar het Sophia Kinderziekenhuis. Het Sophia Kinderziekenhuis doet wel kinderen, maar ze konden onze dochter geen malariatest afnemen want ze doen alleen uitgebreide consulten. Het Sophia Kinderziekenhuis verwees mij weer terug naar het Havenziekenhuis, het Havenziekenhuis verwees me weer naar het Sophia Kinderziekenhuis, de huisarts kon me niet helpen en toen heb ik me boos gemaakt en mocht ik toch langskomen bij het Havenziekenhuis. Aldaar nam de dienstdoende arts zes buisjes bloed af bij onze eenjarige dochter. Zes buisjes bloed!
– Jemig, fluisterde ik geschokt tegen Echtgenoot. – Zal ik het zeggen?
– Ik zou het maar niet doen, fluisterde Echtgenoot terug.
Ik kon het natuurlijk niet laten. Maar al bij de eerste woorden wist ik dat het zinloos was.
– Bij ons in Tanzania…

Ik weet hoe het klinkt. Maar bij ons in Tanzania hebben ze aan één druppel bloed voldoende. En dat zijn Nederlandse artsen. Hoor! Toevallig! Maar dat is een drogreden, ik weet het, een argumentum ad verecundiam. Het zou er niet toe moeten doen dat onze lokale artsen in Tanzania Nederlanders zijn.

Tip voor reizigers naar Afrika: slik vooral je Malarone. En ga eerst naar de TravelClinic.