Expat in Afrika

In de zon naast de grote baobab ligt een wit zeil te drogen in de zon. Onder de baobab ligt een man in de schaduw. Hij ligt op zijn rug, met zijn bovenlijf ontbloot, de handen gevouwen op de borst, voeten op het gras en knieën gepunt in de lucht. Zijn voeten zijn gericht naar de zee. Kijk. Het begin van een antwoord op de vraag wat de visser denkt. Of het nu een visser is of een zeilmaker, of hij nu denkt aan zijn zere tenen of aan de magen die hij moet vullen, hij gaat niet met zijn achterhoofd naar dit landschap liggen. Hij is zich bewust.

Op de boom staat graffiti. Iemand heeft op de bast een witte laag geschilderd en daarop staan rode en kobaltblauwe letters en tekens. Dat is zo mooi aan Afrika, dat een boom een billboard kan zijn.

Even verderop, onder de tweede baobab, ligt nog een man in de schaduw. Met zijn achterhoofd naar het water gericht.
Een theorie is er om onmiddellijk weer overboord te gooien.

18 maart 2009

Ochtendgloren. Stilte. Het landschap ligt zomaar te liggen. Een stilleven ontplooit zich.

De wolken, de driehoekige zeilen van de dhows, de aanblik van het schiereiland, de uitgestrektheid van het landschap… Op de een of andere manier doet het me ergens aan denken. Plotseling weet ik het. De Hollandse landschapstekeningen! Hier ligt het: het bestáát! De zeilschepen liggen niet meer voor de rede van Dordrecht, maar voor de rede van Dar es Salaam.

Thuisgekomen meteen Land en water erbij gepakt, een boek met zeventiende-eeuwse landschapstekeningen van Hollandse schilders. Jawel hoor. Wat ik hier elke ochtend voor me zie is je reinste Aelbert Cuyp. Dat gerommel rond het water, die zeilen, peddels, sloepen en rechtopstaande stokken met visnetten. Die vergezichten die net iets lichter zijn dan de voorgrond. Die hoge luchten, die ruimtelijkheid.

De tekening waar ik mijn ogen niet vanaf kan houden is een van Cuyps gezichten op Dordrecht. Een zeilschip zeilt over een spiegelgladde rivier met op de achtergrond links het stadje. De gelijkenis met mijn trimaran van 27 februari is groot. Die windstilheid! Die weidsheid! Die weerspiegeling in het water! Die stilte die van de tekening uitgaat. Ongelooflijk dat die Cuyp dat zo goed heeft weten vast te leggen. Het kan dus vastgelegd worden.

Msasani Bay verdient ook een landschapschilder.

16 maart 2009  

Vrijwel windstil. Wolken weerspiegeld in het water. Op de spiegel een houten trimaran, als een prehistorische zwemvogel. Toch nog een zuchtje wind: hij glijdt voort en trekt een lijn. Ik vind: natuur is het mooist wanneer het samengaat met iets dat door mensen is gemaakt. Natuur en mens gaan goed samen, mits in de juiste verhouding.

De vissers van Msasani maken zich klaar om af te varen. Eigenlijk moet ik er eens naartoe, naar dat vissersdorp. Ik kan niet blijven schrijven over de lucht en de zee en de trimarans en de wolken.

27 februari 2009

Zo heb ik het nog nooit gezien. Spiegelglad. Zelfs rimpelingen ontbreken. De horizon onzichtbaar tussen zee en lucht. En in die lichtblauwe leegte, om dit alles te contrasteren, twee boten met bomende vissers. De ochtendzon op hun shirts. Zij vallen samen met de baai: samen met de baai vormen zij de achtergrond. De achtergrond voor wat? Voor een plotselinge beweging op de voorgrond. Een school glinsterende visjes springt op: een schitterend contrast in al die roerloosheid. Ovale rimpelingen in het water, zilveren parabool in de lucht.

19 februari 2009

Vandaag gaat alle attentie naar de wolken. Ze zijn zo groots dat de rest van de baai erbij in het niet valt. Het is alsof Walt Disney ze met een fijne penseel en alleen de allerzachtste pastelkleuren op film heeft gezet. Een achtergrond zo zoet en zacht dat hij zich desondanks naar de voorgrond dringt. Een veelheid van vormen. Rond, compact, langgerekt, vervliegend, scherp begrensd, zacht afgerond. Poeder, dons, schuim. En de kleuren. Wit dekt de lading niet. Tientallen witten, gelen, grijzen en alles ertussenin. Dan: de combinatie van vormen. Een ‘witte’ hoge wolk met een kilometerslange dunne ‘grijze’ horizontale wolk ervoor. Boven het grijs is de wolk wit, onder het grijs zijdegeel. Zou een fotograaf dit kunnen vastleggen? Een schilder? Hulpeloos zijn we.

16 februari 2009

Arnon Grunberg beargumenteerde eens in de NRC wat de hoogste kunstvorm was. Ik kan me zijn conclusie niet meer herinneren. Is fotograferen meer dan schrijven omdat je het daadwerkelijk kunt laten zien? Is filmen meer dan fotograferen omdat je ook geluiden kunt laten horen? Is schrijven meer dan filmen omdat je om schrift te lezen geen projector nodig hebt? Omdat kleitabletten en stenen tafelen beter bestand zijn tegen de tand des tijds dan celluloid?

De hoogste kunst is kijken. Dit moet je zien, meemaken, ervaren. Een cameraman zou kunnen laten zien wat ik zie. Het grotere geheel, de details, de kleuren, vissers vogels wolken. Woorden zijn beperkt. Ik kan alleen opschrijven wat de cameraman ons moet laten zien, wat jullie zelf hier zouden moeten komen zien.

Maar de zilte zeelucht kan de cameraman niet vastleggen. Hij kan je het briesje niet doen voelen. De zon ook niet, het zand tussen je tenen, de haren in je gezicht. De hoogste kunst is ervaren.

vrijdag 13 februari 2009, noen

Soms moet je niet schrijven maar gewoon kijken.

13 februari 2009, ochtend 

Ontspannen gesnorkeld in Msasani Bay, op een paar honderd meter van het strand van de Yacht Club. Veel geel-met-zwart-gestreepte visjes, alsof ze net ontsnapt waren uit de gevangenis. Ze waren erg nieuwsgierig. Ze zwommen om me heen alsof het jaren geleden was dat ze voor het laatst een mens hadden gezien.

Was het maar zo. Ik was niet de enige op zee. Meer →

Ze is niet altijd mooi, Msasani Bay. Maar vandáág. Het is een paar dagen na volle maan en het is op zijn allerebst. Zelfs ver in zee is nog een zandplaat te zien. Alles is zo mooi plat. Het wad geeft diepte aan het landschap. Rijen vissers staan vanaf het laatste stukje wad netten binnen te trekken, hun silhouetten scherp tegen het landschap.

Wat is er nou zo mooi aan dat eb? Dat het zo ontspannen ligt uitgestrekt. Zo rustig. Als een jongen achterover, achteloos. Bloot, open, kwetsbaar, overweldigend. De verre stranden van de eilanden. Ook daar is het eb. Ik weet hoe het daar is. Witte vogels boven zee in de verte duiken in het water. Kijken naar ze geeft me een stukje van hun vrijheid.

11 februari 2009

De geur. Herinneringen. Zilt. Eb. Wad. Slik.

10 februari 2009