het is heel eenvoudig:
wij willen hier niet weg.
wij staan hier maar
het water ligt daar
de eilanden de netten de verte
het briesje de frisse geur de schaduw

wij praten hier
kijken elkaar niet aan
het landschap beheerst het gesprek
(krabplevieren kokosnoten)

ik moet zo gaan
ik ook

alle redenen om te vertrekken
ons werk de computer de bank
telefoontjes texten e-mails
maar wij staan hier
het water ligt daar
uitgestrekt als een mooie jongen
en wij willen niet weg

wij lingeren hangen en rekken
het is net alsof we het ergens over hebben
dat hebben we ook
(krabplevieren kokosnoten
zaken van groot belang)

maar ik moet nu echt gaan
ik ook
echt

1            MSASANI    EXT.   DAY

A huge baobab tree is standing at the side of a dirt road, close to a wall surrounding a plot. It spreads it’s root-like branches up into the sky. It looks strong and sturdy. The tree looks down on the dirt road, where a Tanzanian young MAN is approaching by bike. He halts at the tree, looks at the trunk, looks up to the top and looks around him. He sees a ROAD WORKER and steps off his bike.

MAN
Hey man. Scuse me… Hello?

ROAD WORKER
Hi.

The road worker approaches.

MAN
Hi. What’s this?

Man is pointing at a red cross on the baobab.

ROAD WORKER
It’s a cross.

MAN
I can see it’s a cross. Why is it here?

ROAD WORKER
This tree will be felled.

MAN
And why, may I ask?

ROAD WORKER
It’s in the way of the road. We’re going to tar the road.

MAN
Whaddu you mean it’s in the way of the road. The road is already here. It’s not in the way now, is it?

ROAD WORKER
Yes, but we’re going to broaden the road. It’s going to be from wall to wall.

MAN
I see. But why? The road is wide enough for two cars to pass, isn’t it?

The road worker shrugs his shoulders.

MAN
And down there the road narrows into a one lane road. Why does this road have to be broadened?

The road worker shrugs his shoulders again. Passer-by’s on the street stand still and look round.

MAN
I mean, what’s the use?

Passer-by’s come closer curiously. People approach from fish market. There are MEN, WOMEN, FISHERMEN, KIDS, a mix of Msasani Village people.

ROAD WORKER
I’ve got orders.

MAN
Orders to kill this tree.

ROAD WORKER
Orders to cut this tree.

MAN
How can you cut this tree? Look at this tree. Look at it! This tree has been here for over twohundred years. This tree was here before Dar es Salaam was here. This tree was here when there was only Msasani Village. For centuries and centuries it has seen the dhows set sail and return with fish. It has seen the fish market being built. It saw the British come and the Germans go. Your ancestors enjoyed their ugali under this tree. This tree has seen it all! And you want to kill This Tree? This tree belongs here! It’s part of our cultural heritage!

The onlookers look at the tree.

ROAD WORKER
There is nothing I can do.

MAN
(to flock of onlookers)
Do you want him to cut this tree?

FEMALE ONLOOKER
(cautious)
I like a tarred road…

MALE ONLOOKER (1)
A tarred road is not good for us.

Some people nod.

MALE ONLOOKER (1)
The cars will drive too fast. They will kill our children. A tarred road is dangerous.

MALE ONLOOKER (2)
It’s the muzungus in their SUVs. They drive too fast!

MALE ONLOOKER (3)
But a tarred road prevents flooding. Do you remember last year’s rainy season?

FEMALE ONLOOKER
And at least my laundry will stay white with a tarred road!

Other women laugh and poke her.

MALE ONLOOKER (4)
The flooding has nothing to do with the road. The swamp must be drained!

There is a murmur of assent. Onlookers start talking at the same time.

MAN
(spreading his arms)
Wait wait wait wait wait. We’re not talking about the road being tarred or not. We are talking about him (points at road worker) felling this tree.

KID
(giggling)
This ugly tree…

An OLD MAN lashes out at him.

OLD MAN
(gesturing at tree)
Listen. This tree was always here. It was here when I was a boy. It was here when my grandfather was a boy. It belongs here. It should stay. It’s not bothering the road.

OLD MAN
(facing onlookers)
This tree should not be felled.

MAN
(to road worker)
You hear?This Tree is alive and it is ours. It belongs to Msasani. Tell your boss to save this tree. 

ROAD WORKER
Why don’t you tell him yourself?

MAN
(after a short silence, unsettled)
We could do that…
Who is your boss?

ROAD WORKER
The Ministry of Infrastructure Development.

MAN
(hesitating)
Okay…

The man pulls himself together and turns to the onlookers.

MAN
Okay people! Let’s go to the Ministry of Transport and Infrastructure!

ROAD WORKER
(smiling and joining the crowd)
Department of National Roads.

Children are hoisted onto backs, buckets are placed on heads and the crowd moves off. The baobab just stands there, powerless but strong. His root-like branches spread out into the sky. From the top of his crown he looks down onto the people, who look so tiny seen from above.

2           DEPT. NATIONAL ROADS   EXT.    DAY

ROAD WORKER
(to man)
This is it.

The group stands at the foot of a traditional building and suddenly seems small: not a crowd but a group.

MAN
(to road worker)
What now?

ROAD WORKER
(gesturing ‘come’)
We go inside.

MAN
(to people)
We go inside!

3           DEPT. NATIONAL ROADS    INT.   DAY

[Yet to be written]

4           DEPT. NATIONAL ROADS   EXT.   DAY

A well-fed CIVIL SERVANT in a dark suit gets into a black shiny car with dark windows and says to the DRIVER, who is holding the door for him:

CIVIL SERVANT
Msasani.

DRIVER
Yes Sir.

The car drives off through a nice avenue with large, leafy trees.

5           KIMMWERI AVENUE | MSASANI   INT.   DAY

The car drives on Kimmweri Avenue. With a grave face the civil servant is talking through his mobile, leaning back in the soft car seat. While listening and humming into his mobile phone he looks outside and raises one eyebrow when he sees the hustle and bustle of Kimmweri: people, barrows, dala dalas, dukas and dust. The car takes a turn onto a dirt road. The civil servant tries to continue speaking into his phone, but he is being shaken up by the bumps in the road.

CIVIL SERVANT
(covering the mike part of his phone)
My God! Where ARE we?

DRIVER
Msasani.

CIVIL SERVANT
(covering phone)
Can you PLEASE drive properly, for Christ sake?

DRIVER
(slows down)
Sorry Sir.

The car moves as a snail through and around the bumps. The civil servant ends his conversation.

CIVIL SERVANT
(looking rather angry, speaking to himself)
What IS this? God!

DRIVER
Where should I go?

CIVIL SERVANT
(with bad-tempered expression on his face, getting back to his phone)
To the baobab.

DRIVER
The one at the beach?

CIVIL SERVANT
(back on the phone, waiving question aside)
The baobab, the baobab.
(in phone)
Yes, how are you.

6           MSASANI    EXT.   DAY

The car turns onto the beach and stops. Driver opens door of civil servant. He gets out. An old man passes by and greets him friendly. The civil servant looks at the baobab (without a red cross) and views over Msasani Bay.

CIVIL SERVANT
(vaguely approving the view)
Hm.

CIVIL SERVANT
(to driver)
Are there more baobabs in Msasani?

DRIVER
Yes. Which one are you looking for?

CIVIL SERVANT
The one with the red cross.

Driver walks off to some boys practising carthwheels on the beach. They point in the direction of the fish market while the civil servant still enjoys the view.

DRIVER
(returning to car)
It’s over there.

They get into the car and drive off again. Finally they arrive at the right baobab, the one with the cross.

CIVIL SERVANT
(speaking to himself)
So this is it.

The civil measures the road with a critical eye, goes back into his car and gets his phone. The car drives off.

CIVIL SERVANT
Yes Your Honour. I have been at the tree. (…) It’s a tree. You know, just a tree, Your Honour. But it’s not in the way of the road. (…) Yes. (…) I agree, Your Honour. (…) Thank you, Your Honour. (…) Thousand apologies Your Honour, but may I suggest something? (…) That beach, Your Honour, Msasani Beach. A fabulous view. We should do something with it, Sir. In my humble opinion. (…) Like, forgive me Sir, like a museum. A natural history museum. One that doesn’t spoil the view. (…) Forgive me Sir. (…) Thank you Sir.

The civil servant sits back in his seat, looks outside and smiles.

7           MSASANI   EXT.   DAY

The road worker approaches the baobab and shrubs off the red cross. When he is finished he gives the baobab a slap on the trunk. The baobab just stands there. From the top of his branches he can just see the bay of Msasani, where the dhows set sail.

FADE OUT

THE END

This script is fictional, although there is a country called Tanzania, and in that country there is a fishermen’s village called Msasani, and in that village there is a huge baobab, and on that baobab there is a red cross that wasn’t there before.
Any resemblance to existing persons is purely coincidental.

Je wilt naar dat water toe.
Je wilt het wad tussen je tenen voelen, de frisse bries het verkoelende water.
Je wilt van dichtbij kijken naar de vangst van de vissers trekken aan touwen van netten met drijvers.
Je wilt de sterns boven de netten zien ze horen de splash in het water
Je wilt een zijn met dat landschap het voelen de voeten het water de wind

Maar je hoort
de ronkende motor
Voelt
de fan van de airco, de zon door het raam
Ziet
de verre vrijheid
vuile voorruit

Bent
een toeschouwer

het landschap open
De auto gesloten.

6 mei 2009

Eb. Een blauwe houten boot is drooggevallen aan het strand. Ik zie net de top boven het talud uitsteken. Op de boot staan drie stokken. Aan de stokken waaien gerafelde stukken textiel en plastic. De boot is verlaten. Ver op het wad lopen drie mannen.

Dag strandjes van de verre eilanden!
Dag hoge kokospalmen met waaierende kruinen!
Dag geïmproviseerd voetbalveld aan zee!
Dag Msasani Bay!
Da-ag jongens die net mijn auto bereikt hebben!
Jullie zijn te laat & mijn raam is dicht & ik schrijf op papier!

28 april 2009, middag

Zit ik hier te pielen met een pen en een papiertje. Alsof ik in het papieren tijdperk leef.

De schoonheid, stilheid en vredigheid van het landschap staat in schril contrast met de onzichtbare werkelijkheid van het strandje.

Het uitzicht is geruststellend. De geruststelling strekt zich uit over de werkelijkheid. Niets duidt op onveiligheid. Het is een weten, niet een voelen.

Daar: een man zittend in de schaduw van een boom.

Hier: een man slenterend over de strandweg.

Ik was van plan om hier bomen te planten. Een rij Indian almonds omdat ze goed tegen zout water kunnen en een rij flamboyants omdat ze razendsnel groeien. Misschien doe ik het nog. Maar elke boom is een potentiële schuilplaats.

28 april 2009, ochtend

– Dus jij schrijft elke dag een stukje over Msasani Bay?
– Een paar keer per week.
– Maar hoe kun je daar nu elke dag iets over schrijven?
– Dat is de uitdaging!
– Maar het is altijd hetzelfde!
– Ho ho, nu moet je oppassen.
– Vandaag is het in elk geval precies hetzelfde als gisteren.
– Nee hoor. Vandaag is het water veel lager dan gisteren. En de wolken zijn anders. En zie je die dragonflies? De lucht is vol dragonflies. Alleen in dit seizoen: geniet er maar van!
– Dragonflies zijn voor mij dudu’s.

Dudu is Swahili voor insekt.

23 april 2009

Ik dacht eerst dat het een dragonfly was, een glazenwasser. Soms is de lucht bij Msasani Beach vol glazenwassers. Toen dacht ik dat het een grote vliegende mier was omdat hij zo onhandig fladderde. Maar het was een vlinder. Op elk van zijn zwarte vleugels een witte cirkel. De witte lichtjes tinkelden om me heen, aan uit, aan uit, als zilveren bungelende balletjes, en toen klapwiekten ze in de richting van de frangipani, waar ze verdwenen tussen de witte bloemen. Betovering verbroken.

30 maart 2009

Ik sta op het wad. De meeste van deze stukjes schrijf ik vanaf Msasani Beach, althans vanaf de onverharde weg die parallel aan het strand loopt. Soms steek ik de twintig meter begroeiing over naar het strandje, voortdurend om mij heen kijkend want Msasani Beach is notoir gevaarlijk. Al twee keer kwam er iemand naar me toe om me te waarschuwen: één keer een expat en één keer een tandeloze oude Tanzaniaan. Het is dus een soort overwinning op mezelf om hier op het wad te staan, een stapje dichter bij de vissers en de vogels.

26 maart 2009

Deze boomstronk is een zitje. Vandaag zit er een man op, keurig gekleed in een diepblauw emsemble met zilver borduurwerk aan de voorkant. Op zijn hoofd heeft hij een crèmekleurig afgeplat kokerhoedje. Naast hem ligt een plastic zak.

Wat hij daar doet? Niets. Hij zit. Hij zal wel wachten. We weten het niet. Hij staat in zijn standby.

Het begint te regenen. De man reageert niet. Het zand onder de boom verandert in een lichte cirkel. En daar zit hij in.

25 maart 2009

Op woensdag 22 april om 11.55 uur schreef ik een stukje over Msasani Bay. Het ging over een voetbalveldje aan zee. Ik schreef mijn stukje in mijn auto, die geparkeerd stond in de schaduw van de tweede baobab van Msasani Beach. Het raam was geopend. Ik keek, ik schreef, ik keek, ik schreef. Plotseling voelde ik een hand over mijn handen op de mobiele telefoon. Mijn mooie Nokia Communicator met toetsenbord, internet en e-mail. Ik keek op en zag in het geopende raampje een groot zwart gezicht dat verwrongen was van krachtinspanning. Hij trok, ik hield vast. Hij gaf een enorme ruk, mijn arm sloeg tegen het portier en ik moest loslaten. De man draaide zich om en liep rustig weg in de richting van het strand van de vismarkt. Hij droeg een rood T-shirt. Een man met een wit T-shirt voegde zich bij hem, met een even kalme tred.

Mijn eerste emotie, al tijdens de worsteling, was die verbazing en interesse. Warempel, het gebeurt dus echt, het is geen urban legend, het gebeurt nu met mij, zo gaat dat dus! De tweede emotie was een aarzeling tussen berusting en haast. De haast won. Onder de eerste baobab stonden een paar Tanzanianen. Terwijl ik uitstapte riep ik: – HEEEEELP! HE’S STEALING MY PHONE! GET HIM! THE ONE IN THE RED T-SHIRT! HEEEEEELP! THEFT! HE’S STEALING MY PHONE!

Dit had geen enkele uitwerking op de Tanzanianen onder de eerste baobab. Ze keken mijn richting uit, dat was alles.

Inmiddels was ik uit de auto gestapt, maar het raam stond nog open dus ik moest eerst de auto aanzetten, het raam sluiten en de auto afsluiten. Onderdehand waren de mannen verdwenen. Omdat ik niet uit het gezicht van de strandweg wilde zijn, rende ik naar de eerste baobab, naar de poort van het appartementencomplex van een vriendin. In het voorbijgaan spoorde ik de Tanzaniaanse toeschouwers nog eens aan om de schurken te achtervolgen, maar minder aanstalten kan iemand mogelijkerwijs niet maken. Uit de gezichten sprak berusting. Zo is het leven.

Mijn kennisje stond net onder de douche. Ik rende haar trap op, riep in het voorbijgaan – druipende vriendin met natte haren in omgewikkelde handdoek – wat was voorgevallen, sprong vanaf haar dakterras op het aangrenzende terras van haar buren en keek uit over het strand voor de vismarkt. Nergens een rood en een wit T-shirt te bekennen. Nee. Dat zat er in. Er zat niets anders op dan terug te keren naar de mannen onder de baobab.

Onder de baobab volgde een gesprek met de nietsnutten. Er zat zelfs een askari bij, nota bene, een geüniformeerde bewaker in dienst van een particulier beveiligingsbedrijf. Een man met een eindeloos onnozele gelaatsuitdrukking. Ik speelde de vrouwelijke kaart.
– Ik ben een vrouw, ik roep jullie hulp in en jullie doen niets??
– Het kan gevaarlijk zijn. Misschien is er op het strand een groep.
– Jullie zijn toch ook een groep??

Uit andere Afrikaanse steden was ik anders gewend. Als iemand Houdt de dief! roept en wijst, kan het gebeuren dat grote groepen mensen de onverlaat achtervolgen om hem na overmeestering over te dragen aan de politie. Een paar weken geleden zagen wij nog zo’n massale achtervolgingsactie in Arusha – al ontkwamen de dieven toen.

Ik bood de mannen honderdduizend shilling aan (honderd dollar) als zij konden zorgen dat ik mijn telefoon terug zou krijgen plus kaart. Een Tanzaniaanse vriendin kwam langsrijden – het was inmiddels al een heel opstootje met drie auto’s van bekenden van me – en bood hulp door alles nog eens in het Swahili te herhalen. Een oudere man met berekenende blik maakte zich uit het groepje nietsnutten los – hij had steeds wat achteraf gestaan –, kwam naar haar toe en bood zich aan als intermediator. Misschien zou hij de dieven kunnen achterhalen, zei hij, en de telefoon terug kunnen bezorgen. Zou hij dan een extra fooi kunnen krijgen, zeg twintigduizend shilling (20 dollar) extra? Natuurlijk kan hij de schobbejakken achterhalen, ze kennen elkaar natuurlijk allemaal. En natuurlijk krijgt hij zijn 20 dollar. Als ik mijn telefoon maar terugkrijg, mijn kleinood.

De volgende dag om twaalf uur stond ik volgens afspraak weer bij de eerste baobab. Mijn tuinman en schoonmaakster had ik meegenomen. Ik had drie enveloppen bij me: één met TZS 100.000, één met TZS 20.000 en één met TZS 50.000 voor als het niet genoeg was. Twee ongure types stonden te wachten. Ze fluisterden elkaar iets toe en maakten zich achteloos uit de voeten. Meer niet. Dat was het. Ook de daaropvolgende dagen verscheen er niemand om 12.00 uur.

Dit was mijn telefoon. Mijn opschrijfboek mijn telefoonboek mijn agenda mijn wekker mijn internetverbinding voor als alle andere internetverbindingen waren uitgevallen. Maar vooral: mijn opschrijfboek.

Op mijn telefoon stonden Belangrijke Schrijfsels. Dialogen over expats in Afrika. Een goed stukje over het stroboscoopeffect van insekten die zich dol van opwinding te pletter vliegen tegen een lamp aan zee. Inzichten en invallen aangaande mijn roman over Odissa. En talloze aantekeningen die ik me niet kan herinneren.

Ik troost mij met de gedachte dat alles wat ik één keer kan verzinnen, ik een tweede keer kan verzinnen.

22 april 2009