Recente stukjes

Stukjes in de rubriek ‘Om te onthouden’

Stroom

30|07|2014 23:21 Om te onthouden

Jongens, het leven in Tanzania is zo oneindig mooi. En dat meen ik serieus. Nee, ik heb geen heimwee. Maar ik koester de herinneringen.

Stroom #1

Dar es Salaam. Een bestuursvergadering met een man of twintig, ‘s avonds om een uur of acht. Plotseling valt de elektriciteit uit en zit iedereen in het donker. Aardedonker. Geen hand voor ogen. Tot verbazing van de net aangekomen expats gaat het overleg gewoon door. Geen opmerkingen, geen verzuchtingen, geen geluidjes van verbazing, geen gelach, niets. Business as usual.

Stroom #2

Dar es Salaam. Een gezin met jonge kinderen zit aan het avondeten. Plotseling heerst er totale duisternis. Onder de tafel tasten de handen van de kinderen naar de handen van de ouders. Hardop telt iedereen af, als om het donker te bezweren:
– Veertien, dertien, twaalf, elf…
Exact op nul springt het licht weer aan. Vrolijk wordt de dis voortgezet. De zegeningen van een automatische generator.

Stroom #3

Dar es Salaam. Twee jonge vrouwen drinken een drankje op een terras aan zee. Aan de overkant van de baai, ver weg, zijn in de nacht duizenden lichtjes te zien, kilometers lang. Het zijn de lampen van huizen, bedrijven, fabrieken, wegen en auto’s. Er zijn gele, witte, rode en blauwe lichtjes. Soms zijn ze geclusterd in groepen, als de sterren aan de hemel, soms staan ze in geometrische lijnen. Plotseling valt de stroom uit. Niet op het terras, maar aan de overkant van de baai. In één klap is alles donker. Weg zijn de huizen, de straten, de cafés. Aan de overkant van de baai heerst gitzwarte duisternis. Er is geen overkant meer. Eén van de vriendinnen ziet het gebeuren.
– Zag je dat? Zág je dat? Alle lichten gingen in één keer uit! Waaaauw! Floep-weg! Zomaar!

Stroom #4

Fictief. Een astronaut kijk vanuit de ruimte dromerig naar de aarde. Al die lichtjes, al die mensen… Het valt hem op dat Afrika het donkerste continent is. Maar ook in Afrika zijn lichtjes. Plotseling verandert er iets in zijn beeld. Een groot deel in Oost-Afrika wordt zwart.
– Kevin! roept hij naar zijn collega. – Tanzania gaat weer plat.
– Heel Tanzania? vraagt Kevin retorisch.
– Heel Tanzania, zegt de astronaut.


Oysterbay

06|10|2012 11:06 Om te onthouden

Zes jaar geleden kwamen wij te wonen in Oysterbay, aan de voet van het schiereiland. Ik zal niet zeggen dat het schiereiland sindsdien onherkenbaar veranderd is, maar we leefden toen wel in een andere wereld. In Oysterbay liepen vrijelijk koeien rond. Het buurtschap stond vol met oude, koloniale, boerderijachtige huizen met rode pannendaken. Om de huizen en tuinen stonden geen muren, maar dichte heggen. De meeste wegen waren verhard, maar niet bestraat. Langs de weg stonden telefoonpalen. Kippen en geiten scharrelden rond op zanderige kruispunten. Straatverlichting ontbrak: ‘s nachts was het aardedonker. Met andere woorden: het was je reinste Broek in Waterland, maar dan zonder water.

Glimpjes van dat verleden zijn nog steeds zichtbaar, als stolpboerderijen naast een winkelcentrum. Zo staan de telefoonpalen er nog, net als de elektriciteitspalen. Kleinere wegen zijn nog onverhard. Nog steeds rijden er watertrucks rond, omdat nog niet het hele schiereiland is aangesloten op de waterleiding. Maar het oude, landelijke Oysterbay is definitief weg. Langs de wegen staan eindeloze rijen billboards, die het zicht op de bomen belemmeren. De vervallen koloniale huizen hebben plaatsgemaakt voor appartementengebouwen en executive villa’s. Het eerste wat de ontwikkelaars deden, was het vervangen van de groene heggen voor betonnen muren. Er kwam hoogbouw. Het kan snel gaan, ontwikkeling.

Zwartbonte koe. Groot vriendelijk beest.

Midden in Oysterbay liggen een paar onbebouwde stukjes land, met hoog gras en bomen. De landjes hebben geen functie, ze liggen er gewoon, omringd door wegen die nu geasfalteerd zijn, maar die zes jaar geleden zandwegen waren. Soms zag je er een paar grazende koeien, misschien van een boer die geen gras meer had. Ik vond het erg aardig om zomaar een koe te zien onderweg. Zwartbonte koe. Groot vriendelijk beest. Beweegt langzaam. Je remt mentaal even af, zeg maar. En letterlijk ook, als ze in de berm aan het grazen waren.

Op een van die open plekken is nog iets anders opzienbarends te zien: een boom met, letterlijk, offspring. Om een grote boom staan kleinere bomen van dezelfde soort. Dat dat zomaar mag! Dat ze zomaar mogen groeien waar ze opkomen! Dat ze niet in een rij hoeven te staan! En dat dat gebeurt in een stad met vijf miljoen inwoners! Dat is voor mij de charme van Afrika.

In Dar es Salaam mag het gras hoog en wuivend groeien. Geen manshoge toestanden, maar gewoon, tot de knie. Het geeft het straatbeeld iets vriendelijks, iets landelijks, iets rustgevends. Een soort eeuwig voortdurende meimaand. Toen ik nog in Nederland woonde – meer dan tien jaar geleden inmiddels, alles kan sindsdien veranderd zijn – was men vrij rigoureus en voortvarend in het maaien van gras. Je kon er een paar weken van genieten, maar dan, RATS, ging het eraf. Terwijl wuivend gras veel vrolijker is dan gemillimeterde bermen.

Tips aan Nederlandse planologen

Als ik nou één tip mag geven aan planologen in Nederland, dan is het deze: haal de koeien het dorp in. Kom terug van die strikte scheiding van bebouwd en onbebouwd. Maak kleine weilanden van de plantsoenen en laat er een paar schapen in los. In sommige gemeenten gebeurt dat al: in Krimpen aan de IJssel, bij de Vijverlaan, is zomaar een plasje met riet en zomaar een weilandje met schapen. Leuk!

Een tweede tip: plant bomen langs de weg. Vooral in de bebouwde kom. Bomen? Dat zijn toch die dingen die de zon in je woonkamer wegnemen en die op je huis kunnen vallen? Ja die! Sinds ik in Afrika woon, ben ik bomen meer gaan waarderen. Het effect van bomen op de gemoedstoestand is ongelooflijk. Helaas kom je daar pas achter als ze uit het zicht verdwijnen. Precies dat gebeurde in Oysterbay. Ik merkte dat ik tijdens het rijden onrustig begon te worden – dat heb je wel eens, dat je je bloeddruk letterlijk voelt stijgen – en ik snapte maar niet waarom. Op een gegeven moment viel het kwartje: de billboards! In plaats van de rustgevende groene bladermuur waren schreeuwerige foto’s gekomen in felle kleuren.

Maar de open plekken in Oysterbay zijn er nog. De boom met offspring ook. En er is nog één boer die melk verkoopt, direct van de koe.


Marskramers

13|02|2012 07:44 Om te onthouden

– Wat wil je nou echt onthouden aan Dar es Salaam?
– De marskramers.
– De MARSkramers? In welke eeuw leven jullie daar?
– Eenentwintigste.
– Maar marskamers zijn toch allang uitgestorven?
– Hier niet. Ze lopen langs de huizen met een stuk karton op hun rug. Daarop hangt alles wat ze verkopen.
– Wat eh, archaïsch.
– Ja. En ze hebben een badeend in hun hand om hun komst aan te kondigen.
– Dat verzin je niet.
– Nee.


Douchen in Dar

29|11|2011 18:55 Om te onthouden

In Dar es Salaam is het cruciaal om de eerste druppels uit de douchekop ten volle te benutten. Dat zijn namelijk de enige druppels die aangenaam koel en verfrissend zijn. Het douchewater is de eerste seconden ijskoud, vervolgens een halve minuut gloeiend heet en ten slotte vertrouwd lauw. Heeft te maken met de waterleiding: het eerste stuk ligt in het koele, airconditioned huis, het tweede stuk buiten in de brandende zon en de rest van het water komt uit de zwarte watertank. Expats in Dar weten precies op welk moment ze hun voet, hand, hoofd of ledemaat moeten terugtrekken, op straffe van verbranding.


test