Expat in Afrika

In 1989 was ik voor het eerst in Parijs. Ik kan me herinneren dat het nogal een schok was om de Parijse trottoirs te zien. Ze waren geasfalteerd, uitgesleten en scheef. Dit kan niet waar zijn!, dacht ik. Dit soort stoepen associeerde ik met derdewereldlanden. Eerstewereldlanden hadden net als Nederland keurig betegelde stoepen, ik wist het zeker. Vierkant, recht en strak. Zo moest het zijn! Maar al snel vond ik de Parijse trottoirs verfrissend. Zo kan het dus ook! In Parijs realiseerde ik me dat ik meer houd van organisch en krom dan van recht en hoekig.

Ook mijn oude studentenhuis in Rotterdam was organisch en krom. In de muren zaten scheuren, er waren van hoog tot laag lekkages, een wasbak brak af, een plafond kwam eens naar beneden zetten, de verwarmingsbuizen moesten elke week worden ontlucht en sommige goten en afvoerputjes waren doorlopend verstopt. In veel opzichten was het een krot, ik geef het toe. Het was ook een labyrint: een doolhof van trappenhuizen, gangetjes, hokjes en halletjes. Ik had vrienden die na meerdere bezoeken nog steeds de douche in liepen als ze de uitgang zochten. Toch was dit huis, dit organische samenraapsel van trappen, kamers, keukens en kelders, me liever dan een nette mooibehangen meisjeskamer in een keurig studentenhuis. Het leefde en het zat vol verrassingen. Het had de potentie om iets weergaloos te worden. Iets zonder weerga. Het Huis der Huizen. Overal zag ik mogelijkheden om het huis te verbeteren. Met behoud van het organische, de vertrouwde geur, de scheefheid, de trappen en de hele structuur.

Afrika is als mijn oude studentenhuis. Het is een levendig samenraapsel van mensen, culturen, bomen, bochten, landschappen, mooie luchten, fietsen, handkarren, tuktuks en SUV’s. Het zit vol verrassingen: je weet nooit wat je na de volgende bocht aantreft. In Afrika kun je dagenlang zonder water of elektriciteit zitten (vannacht nog). In de wegen zitten kuilen, waterafvoeren zijn verstopt, overheidsdiensten functioneren niet. In sommige opzichten is het een krot, ik geef het toe, maar het heeft de potentie om iets weergaloos te worden. Iets zonder weerga. Het Continent der Continenten. Overal zie ik mogelijkheden om het te verbeteren. Met behoud van het organische, de geuren, de bomen, de mensen en de hele structuur.

In Afrika is niets strak en recht. Afrika is organisch en krom. En daarom houd ik er zo van.

– Hello Mama?
– Yes?
– How are you now?
– I am fine. Who’s speaking?
– It’s Swaziland Electricity Company!
– Ah… the electricity company. How can I help you?
– We had a power cut yesterday.
– Yes, I noticed.
– Has your power been restored now?
– Yes, it has actually, thanks.
– Okay, this was just to check if your power had been restored.
– Thanks. Are you calling the whole village?

Het is ongelooflijk maar waar: als in Big Bend de elektriciteit een paar uur uitviel, belde het elektriciteitsbedrijf de volgende dag even op voor, laten we zeggen, nazorg. Ik ben nooit te weten gekomen of ze iedereen in het dorp belden of dat wij een voorkeursbehandeling kregen, maar ik sluit niets uit. In sommige opzichten is de service in Afrika ongekend.

Met de telefoonlijn ging het precies hetzelfde. Weliswaar duurde het maanden voordat we een telefoonlijn hadden en de verbinding deed het dan nog eens vaak niet, maar als ik een storing doorbelde, kwamen ze nog dezelfde middag. Vervolgens bleven ze nog drie dagen lang elke dag controleren of de lijn werkte:
– Hello, it’s Ben.
– Hello Ben, how are you?
– I am fine. I am from the phone company.
– I know. How can I help you?
– Your phone is working.
– Yes, it is.
– I just wanted to check.
– Okay, thank you.
– Have a nice day!
– Same to you.

En verder kun je weer met je dag. In Afrika heb ik al veel staaltjes goede service meegemaakt, maar als Nederlander stond ik hier toch weer van te kijken. Het is één en al vriendelijkheid, niet alleen in Swaziland maar ook hier in Tanzania. Zo beschik ik over het directe nummer van de area manager van het waterleidingbedrijf. Als ik geen water heb, kan ik hem direct bellen op zijn mobiele telefoon. “Ik zit nu in de auto, maar over twintig minuten ben ik op kantoor”. Geweldig. Geen bandjes, geen eindeloze doorverbindingen met medewerkers en afdelingen, gewoon het nummer van de man die erover gaat. Het is alleen de vraag of dit haalbaar zou zijn in een land met miljoenen mondige mensen…