Recente stukjes

Archief voor July, 2014

Stroom

30|07|2014 23:21 Om te onthouden

Jongens, het leven in Tanzania is zo oneindig mooi. En dat meen ik serieus. Nee, ik heb geen heimwee. Maar ik koester de herinneringen.

Stroom #1

Dar es Salaam. Een bestuursvergadering met een man of twintig, ‘s avonds om een uur of acht. Plotseling valt de elektriciteit uit en zit iedereen in het donker. Aardedonker. Geen hand voor ogen. Tot verbazing van de net aangekomen expats gaat het overleg gewoon door. Geen opmerkingen, geen verzuchtingen, geen geluidjes van verbazing, geen gelach, niets. Business as usual.

Stroom #2

Dar es Salaam. Een gezin met jonge kinderen zit aan het avondeten. Plotseling heerst er totale duisternis. Onder de tafel tasten de handen van de kinderen naar de handen van de ouders. Hardop telt iedereen af, als om het donker te bezweren:
– Veertien, dertien, twaalf, elf…
Exact op nul springt het licht weer aan. Vrolijk wordt de dis voortgezet. De zegeningen van een automatische generator.

Stroom #3

Dar es Salaam. Twee jonge vrouwen drinken een drankje op een terras aan zee. Aan de overkant van de baai, ver weg, zijn in de nacht duizenden lichtjes te zien, kilometers lang. Het zijn de lampen van huizen, bedrijven, fabrieken, wegen en auto’s. Er zijn gele, witte, rode en blauwe lichtjes. Soms zijn ze geclusterd in groepen, als de sterren aan de hemel, soms staan ze in geometrische lijnen. Plotseling valt de stroom uit. Niet op het terras, maar aan de overkant van de baai. In één klap is alles donker. Weg zijn de huizen, de straten, de cafés. Aan de overkant van de baai heerst gitzwarte duisternis. Er is geen overkant meer. Eén van de vriendinnen ziet het gebeuren.
– Zag je dat? Zág je dat? Alle lichten gingen in één keer uit! Waaaauw! Floep-weg! Zomaar!

Stroom #4

Fictief. Een astronaut kijk vanuit de ruimte dromerig naar de aarde. Al die lichtjes, al die mensen… Het valt hem op dat Afrika het donkerste continent is. Maar ook in Afrika zijn lichtjes. Plotseling verandert er iets in zijn beeld. Een groot deel in Oost-Afrika wordt zwart.
– Kevin! roept hij naar zijn collega. – Tanzania gaat weer plat.
– Heel Tanzania? vraagt Kevin retorisch.
– Heel Tanzania, zegt de astronaut.


Zoho! Doe maar luxe!

23|07|2014 13:12

– En wat was jullie vorige woonplaats?
– Tanzania.
– Zoho! Doe maar luxe!

In onze eerste week in Nederland reageerden twee mensen op exact deze manier, toen ik vertelde waar we vandaan kwamen. Kennelijk is ‘luxe’ de eerste gedachte die in sommige mensen opkomt als je ze vertelt dat je uit Afrika komt. Als je wit bent tenminste. Als je expat bent. Het zegt veel over de perceptie van het expatleven in Afrika. En het zegt ook iets over de Nederlandse cultuur. Want in die woorden, en vooral in de toon waarop ze uitgesproken worden, proef ik toch een zekere afkeuring. Mensen die in het buitenland wonen, hebben het beter dan ik. En mensen die het beter hebben dan ik, zijn in de grond afkeurenswaardig. U denkt zo niet, lieve lezer, maar u weet dat u landgenoten hebt die wel zo denken. Expats in Afrika leiden een luxeleven. Expats in Afrika leven een luxeleven op onze kosten. En dan is het maar een klein stapje naar: Expats zijn uitvreters.

Eerder schreef ik al eens over ons veronderstelde luxeleven. Ik word er een beetje agressief van. Achter die vier woorden – Zoho! Doe maar luxe! – gaat een scala aan normen, waarden, overtuigingen en vooroordelen schuil.

Echtgenoot en ik, nog in onze wittebroodsweken in Nederland, verbazen ons dagelijks over het gemak van het leven in Nederland. Alles kunnen bestellen en betalen via internet! Kunnen pinnen! Drinkwater en gas dat vanzelf het huis binnenkomt! Zelfs de bureaucratie valt ons mee: het zijn geen woeste bergen waarbij je zelfs het begin van het pad niet kunt ontwaren, maar lage, goed aangegeven drempels in een verder vlak landschap: je bent eroverheen voordat je het in de gaten hebt. Met uitzondering van een hypotheek dan.

Ooit nam ik me voor om Nederland en Tanzania niet met elkaar te gaan vergelijken, maar daar kom ik niet onderuit. Met deze blog probeer ik inzicht te kweken in het leven van expats in Afrika, en Nederland is voor velen het voornaamste referentiekader. Om misverstanden te voorkomen: ik ben zeer dankbaar voor mijn lange verblijf in Afrika. Het zouden zomaar de mooiste jaren van mijn leven kunnen zijn. Maar het was niet luxe, althans niet in de gebruikelijke zin van het woord. Dus hier komt de vergelijking tussen Nederland en Tanzania.

Elke dag een heerlijk warme douche.

Geen warm water. Nauwelijks waterdruk. Droevig straaltje.

Elektriciteit. Altijd. Overal.

Stroom valt regelmatig uit. Overdag, ‘s nachts, als je onder de douche staat, als de wasmachine draait, als je net iets in de oven wil zetten, tijdens je PowerPoint-presentatie, tijdens een les waarin leerlingen op de computer moeten werken. Op elektriciteit kun je niet rekenen. Je moet altijd een plan B hebben, als moeder, als gastvrouw en als docent.

Betaalgemak. Je kunt huur, water en elektriciteit betalen via een machtiging of via internetbankieren.

Huur betalen in persoon bij de verhuurder (alleen tijdens kantooruren). Waterrekening betalen in persoon bij het waterleidingbedrijf (alleen tijdens kantooruren). Elektriciteit is prepaid. Als je tegoed op is, valt de stroom uit. Je moet dus goed in de gaten houden hoeveel elektriciteitstegoed (luku) je nog hebt om te voorkomen dat plotseling de lichten uitgaan. Nieuw elektriciteitstegoed kun je kopen aan een loket (alleen overdag).

Pinnen! The glory!

Altijd voldoende cash meenemen als je naar de supermarkt gaat. Regelmatig bij de kassa tot de ontdekking komen dat je onvoldoende geld bij je hebt om alle boodschappen af te rekenen.

Een doorlopend internetabonnement. Jaarlijks betalen via internetbankieren.

Een prepaid internetabonnement dat je maandelijks moet opwaarderen. Als het tegoed op is, kun je niet meer internetten. Dat kan gebeuren vlak voor je deadline,vlak voor je belafspraak, tijdens het skypen, tijdens het downloaden, enzovoort. Nieuw internettegoed kopen in een winkeltje (alleen overdag).

Een doorlopend telefoonabonnement.

Een prepaid abonnement dat je maandelijks moet opwaarderen, of eerder als je beltegoed eerder op is. Beltegoed raakt meestal op tijdens een gesprek. Het plotseling afbreken van een telefoongesprek is dan ook volkomen geaccepteerd. “Sorry, m’n beltegoed was op.”

Gas komt automatisch het huis binnen.

Zelf gasflessen kopen (alleen overdag).

Goed drinkwater uit de kraan.

Water uit de kraan is geen drinkwater. Zelf drinkwater kopen (zwaar!) of laten bezorgen (alleen tijdens kantooruren – zorgen dat er iemand thuis is en zorgen dat er voldoende cash in huis is).

Transparant kraanwater.

Troebel kraanwater. Wit wasgoed blijft niet wit. Drie waterfilters bij de wasmachine om witgoed wit te houden. Filters regelmatig schoonmaken – groot karwei. Twee keer per jaar nieuwe filters kopen (tijdens kantooruren – vaak tevergeefs – winkel heeft filters vaak niet op voorraad).

Niets hoeven strijken.

Alles moeten strijken. De Afrikaanse mangovlieg legt eitjes in nat wasgoed. Als de eitjes uitkomen, kruipen de larven in je huid. Vervolgens eten ze zich een weg naar binnen. Om dit te voorkomen, moet wasgoed hetzij gestreken worden, hetzij gedroogd in een droger. Trek in Afrika dus nooit iets aan dat direct van de waslijn komt!

Klagen over een voetbalveldje met kale plekken.

Blij zijn met een kaal voetbalveldje.

Als je een kastje nodig hebt, ga je naar IKEA of Marktplaats en daar vind je iets voor een schappelijke prijs.

Als je een kastje nodig hebt, moet je het zelf ontwerpen, tekenen, alle maten vermelden, offerte aanvragen en vier weken wachten. Je krijgt dan een mooi maar loodzwaar kastje van tropisch hardhout van onbekende herkomst. Twee jaar later is het hout gaan werken en laat de lijm los, maar dat maakt niet uit, want het is een schitterend, uniek kastje, door jezelf ontworpen. Het kost alleen veel tijd.

Wie zijn expatvrienden in Afrika niet opzoekt, zal nooit begrijpen hoe hun leven eruitziet. Daarom waren we zo blij dat onze vrienden M., C., M. en Z. bij ons langskwamen. Ze zagen alles: de school, de Yacht Club, de dames die ons helpen in het huishouden. Maar ook de stroomstoringen, de hopeloze hoeveelheden stof in huis, het gedoe met het personeel, de toestanden met gas, water, licht, enzovoort. Toen we het hadden over ons nakende vertrek en hoe het voor ons zou zijn om weer in Nederland te wonen, merkte vriendin C. op: “Het zal wennen zijn. Maar ik denk wel dat jullie het makkelijker krijgen.”

Ik kon haar wel zoenen. Het was gezien. Het was niet onopgemerkt gebleven.


The Choice

02|07|2014 16:34

– If you had a choice, would you give Lagos to your children as their hometown?
– Irrelevant question. We don’t live in Lagos. We live in Dar es Salaam.
– But Dar es Salaam is turning into a Lagos. And if we stay here, our children will see Dar es Salaam as their hometown.

(fictional dialogue)

It has happened

So it has happened. We have left Dar es Salaam, and we have left Africa.
Fortunately our departure was not fuelled by an acute emergency, as is so often the case when long-termers leave the continent. We do not need specialized medical care, we did not lose our jobs, we are still very much together and we have not been robbed. Main reason is that we want to offer our children a more diverse upbringing, providing them also with another hometown than Dar es Salaam. Most of all, we like to give our children the opportunity to play outside without supervision, to explore the countryside independently, on foot, on their bikes, on skates or by boat, and to literally find their own way in life.

Somewhere in the summer of 2013 we decided that eventually it would be better to leave Dar. That was a big step, since we often saw Dar es Salaam as our final destination. Still, “eventually” is far away and there was no need to speed things up.

That all changed when Chinese project developers started walking through our compound in Dar es Salaam. Our compound is unique in many ways: a true paradise for children, a green lung in an increasingly built-up area, a place with a lovely, diverse community and some close friends, and most of all a place where children can go off independently, on their own, without having to inform their parents first. A long, long time ago we decided that unless we could live in such a compound, we would leave Tanzania.

A lengthy decision process

That was the start of a lengthy decision process. If you could, in theory, live anywhere in the world, where would you live? What kind of criteria would steer your decision? What are the must-haves? What are the nice-to-haves? If Dar es Salaam was our ideal place to live in many ways, what were the aspects of life in Dar that we so appreciated? Well, a small, friendly, divers community; proximity to an international city; good education; and beautiful surroundings, especially the high skies and the Indian Ocean (which can easily be translated into any large body of water, in the form of a sea or otherwise). We further liked living one flight away from the Netherlands and in approximately the same time zone (exit Australia and New Zealand). The new place also had to be less than 15 hours travel from Dar es Salaam, so that Husband could continue to work in Tanzania. Husband further preferred a warm climate (exit Sweden and Canada).

Botswana has always attracted me, but our international school has set the bars high, and it seemed that the international school of Gaborone was not going to meet our expectations (exit Botswana). Whatever country it was going to be, it had to allow us to be between jobs for a while without becoming illegal immediately (exit Tanzania and quite a number of other countries in Africa) and it had to allow our children to finish secondary school without becoming illegal upon turning 18, as is the case in Mauritius (exit Mauritius, with pain in our hearts, because it seemed an excellent option). The East Coast of the US seemed to meet almost all requirements, provided that we could obtain a green card, but it was voted down immediately and unanimously because of the weapon crazy. I can try to give my children an upbringing that protects them against drugs and sex excesses, but I can’t protect them against madmen who randomly shoot people (United States exit). Something similar for South Africa. We seriously considered Cape Town: it is such a perfect city, it has almost everything that you may look for: culture, nature, diversity, internationality, beautiful surrounding countryside and two languages that we either master or could master easily. Thing is, you can’t imagine how it is to feel unsafe until you feel unsafe. Feeling unsafe influences your whole life. Also, in South Africa I would have to continue to bring the children to school, football, horse-riding, social events et cetera. Independence was high on our wish list!

So our focus shifted to Europe. As European citizens we can live in any EU country – an unexpected blessing. Europe is a decent continent. Not perfect, but decent, and divers as well. We briefly considered Denmark, but despite all the good things about Denmark, notably the cycling culture, Denmark has supposedly 200 days of rain per year (exit Denmark). We considered Barcelona, but apparently good schools in Barcelona are quite expensive, and the unemployment rate is towering, and there is also the double language barrier (Catalan and Spanish – exit Spain). Kroatia: language barrier and doubts about education (exit Kroatia). I really like Stockholm and South Sweden, but Husband voted that down (too dark in winter – exit Sweden).

But wait a minute, wait a minute. AMSTERDAM is an international city! It has good, free education! The weather is getting better every year! It is one flight away from Tanzania! And we speak the language! We just have to look for a small, friendly community in the proximity of Amsterdam, preferably in a rural area. Perhaps an eco-village? Or another village?

Google Earth

So we opened Google Earth. And we found a lovely small village north east of Amsterdam. We found that the village is surrounded by meadows and waterways and that it has all the amenities that one would want: an elementary school, a supermarket, a football club, a riding school, music lessons and more. The village children cycle to school independently and they have miles and miles of countryside to discover on foot, by bike, boat or skate. Still, the village is only 15 minutes by bus from Amsterdam Central Station, where there is a wide choice of excellent secondary schools.

It seemed like a perfect fit. So we decided to have a look. And we liked it. So we made a choice.


test